Edebiyat Kuramları ve Yöntemleri I
Fen - Edebiyat FakültesiAlman Dili ve Edebiyatı
- Kodu
- ADEB435
- Yarıyılı
- 2026-2027 Güz Yarıyılı
- Teorik
- 2
- Uyg.-Lab
- 0-0
- Kredi
- 2
- AKTS
- 4
- Dersin türü
- Zorunlu
- Düzeyi
- Lisans
- Dili
- Türkçe
- Kategorisi
- Uzmanlık / alan dersleri
- Ön koşul (tavsiye)
- Yok.
- Dersi veren
- Prof. Dr. ŞAHBENDER ÇORAKLI
Dersin amacı
Bu ders edebi kuramlar ve yöntemler hakkında temel bilgi aktarmayı amaçlamaktadır. Bununla beraber öğrencilerin söz konusu kuramların ve yöntemlerin yazınsal metinler üzerinde değerlendirebilmesi sağlanacaktır. Ayrıca dersimiz, öğrencilere okuma sürecini zenginleştiren kuramsal bir bakış açısı kazandıracaktır.
Öğrenme çıktıları
- ÖÇ-1Öğrencilere okuma sürecini zenginleştiren kuramsal bir bakış açısı kazandıracaktır.
- ÖÇ-2Öğrencilerin söz konusu kuramların ve yöntemlerin yazınsal metinler üzerinde değerlendirebilmesi sağlanacaktır.
- ÖÇ-3Edebi kuramlar ve yöntemler hakkında temel bilgi aktarılacaktır.
Dersin içeriği
Ders edebi kuramlar ve yöntemler hakkında temel bilgi aktaracak ve öğrencilere okuma sürecini zenginleştiren teorik bir bakış açısı kazandıracaktır.
Haftalık konular
| Hafta | Konu | Ön hazırlık / yöntem |
|---|---|---|
| 1 | Edebiyat nedir? Edebiyat ne ile ilgilenir? Edebiyatın diğer bilim dalları ile ilişkisi var mıdır? Edebiyat bilim ne ile uğraşır? Edebiyat kuramları ne için vardır? Sorularına cevap arayarak ders hakkında genel bilgi sahibi olmak | Aytaç, G. (2003). Genel Edebiyat Bilimi, Say Yayınları: İstanbul. Eagleton, T. (2014). Edebiyat Kuramı, Ayrıntı Yayınları: İstanbul. Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen |
| 2 | Sanatta rol oynayan dört unsur: Sanatçı, eser, okur ve toplum arasındaki ilişkiye yönelme ve yazın kuramlarını bu başlıklara göre sınıflandırma | Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. |
| 3 | Eleştirinin işlevi ve gerekliliği, eleştiri söyleminde nesnelcilik ve öznelcilik üzerine tartışma | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. |
| 4 | Edebiyata biçimsel yaklaşım I: geleneksel eleştiriden metinsel içerik ve yeni yaklaşımlara geçiş Yeni Eleştiri ve Rus Biçimciliği | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen Aytaç, G. (2003). Genel Edebiyat Bilimi, Say Yayınları: İstanbul. |
| 5 | Edebiyata biçimsel yaklaşım II: Dilbilimsel Eleştiri ve Yapısalcılık | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen Aytaç, G. (2003). Genel Edebiyat Bilimi, Say Yayınları: İstanbul |
| 6 | Yapısalcılık konusun metodoloji, konular ve temsilcileri bakımından ele alınması ve yapısal eleştiri ile çözümlenmiş bir metnin örnek olarak gösterilmesi | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. Todorov, T. (2019). The Typology of Detective Fiction (1966). In Crime and Media (pp. 291-301). Routledge. |
| 7 | Yapısalcılık sonrası metodoloji, Yapısökümcülük / Yapısalcılık ötesi ve Derrida | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen |
| 8 | Arasınav | |
| 9 | Okur merkezli kuramlara geçiş ile yorumbilim ve olgubilim kuramlarının işlenmesi. | Iser, W. (1972). The Reading Process: A Phenomenological Approach. New Literary History, 3(2), 279. https://doi.org/10.2307/468316 Toprak, M. (2003). Hermeneutik (yorum bilgisi) ve edebiyat. Bulut Yayın Dağıtım. Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. |
| 10 | Sosyo-kültürel bağlam yaklaşımları kapsamında Marksist kuram ve Yeni tarihselcilik | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen Aytaç, G. (2003). Genel Edebiyat Bilimi, Say Yayınları: İstanbul. |
| 11 | Cinsiyet yaklaşımı: Kadın hareketlerinin tarihsel arka planı anlatılır. Buradan doğan fikrin yazında da yer almasıyla doğan feminist eleştiri ve temsilcileri ele alınır | Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen Web: https://www.bpb.de/system/files/dokument_pdf/1667_Feminismus_Leseprobe.pdf |
| 12 | Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları ve yazınsal eserlerde toplumsal cinsiyet rollerinin çözümlenmesi | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen Aytaç, G. (2003). Genel Edebiyat Bilimi, Say Yayınları: İstanbul. |
| 13 | Edebiyat ve Psikanaliz: Freud ve Psikanalizm bulgularının yazınbilime etkileri ışığında Psikanalitik Eleştiri kuramının işlenmesi | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. Neuhaus, S. (2009). Grundriss der Literaturwissenschaft, Narr Franke Attempto Verlag: Tübingen Aytaç, G. (2003). Genel Edebiyat Bilimi, Say Yayınları: İstanbul. |
| 14 | Arketip ve mit eleştirisi: metodoloji ve temsilcileri | Moran, B. (2007). Edebiyat kuramları ve Yöntemleri, İletişim yayınları: İstanbul. |
| 15 | Genel Değerlendirme | |
| 16 | Final sınavı |
Kaynaklar ve materyaller
- Ders notu
- Tilmann Köppe und Simone Winko: Neuere Literaturtheorien. Eine Einführung. Stuttgart/Weimar: Verlag J. B. Metzler, 2013.
Sabina Becker (u. a.): Grundkurs Literaturwissenschaft. Stuttgart Philipp Reclam jun., 2006
Neuhaus, Stefan: Grundriss der Literaturwissenschaft. Tübingen: A. Francke Verlag, 2014.
Franz K. Stanzel: Typische Formen des Romans.- Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht, 1993. - Diğer kaynaklar
- Oliver Jahraus und Stefan Neuhaus (Hg.): Kafkas \\\\\"Urteil\\\\\" und die Literaturtheorie. Zehn Modellanalysen. Stuttgart: Philipp Reclam jun., 2002.
- Dokümanlar
- Online
- Ödevler
- Sunum
- Sınavlar
- 1 Arasınav
1 Fİnal sınavı
Değerlendirme
- Proje Hazırlama ve Sunma 1 %10
- Ödev 1 %10
- Arasınav 1 %30
- Dönem Sonu Sınavı %50
Program çıktıları ile ilişkisi
- PÇ-1Alanında kendine güvenen ve yetkin bilim adamı yetiştirmek: Bir konuşmaya katılabilmek için gerekli beceri ve donanımlara sahiptirler. Başkalarının ortaya koyduğu farklı bakış açılarını dikkatli ve saygılı bir biçimde dinlerler, kendi değerlendirme ve sorularını başkalarının görüşlerine ilintileyerek açık bir biçimde yaparlar. Gerektiğinde kendilerinden istenen sunum ve gösterileri hazırlar, düzenler ve gerçekleştirirler. Kendilerinden bilimsel bir çalışma ya da araştırma istendiğinde yazılı ve sözlü sunum ya da varsayımlarını ortaya koyarlar. Yazınsal söylem ve metinleri analiz etmeyi, açıklamayı ve değerlendirmeyi bilirler.
- PÇ-2Dilbilim ve yazın alanlarında araştırmacı formasyonu kazandırmak: Mezunlar, Batı Dilleri ve Edebiyatlarıyla ilgili kariyerlerine hazırdırlar. Dilin kullanım ve işleyiş özeliklerini, sözcük ve anlam yapılarını tanırlar. Yazınsal alanda yorum ve değerlendirmelerde bulunurlar. Yazın, felsefe, siyaset ve toplumu ilgilendiren konulara eleştirel yaklaşmayı bilirler. Eleştirel düşünmeye ve yorum yapmaya önem verirler. Empati yeteneği gelişmiş ve evrensel değerleri özümsemiş kişiler olarak, konulara farklı açılardan bakabilirler.
- PÇ-3Eğitimin tüm alanlarında görev alacaklar için sözlü ve yazılı öğretim formasyonu kazandırmak: Bölümden mezun olan öğrenciler, eğitim ve öğretim alanında kendilerinden istenen dilbilgisi, konuşma, yazma, dinleme, aktarma ve iletişim kurma becerilerinde gerekli bilgi ve donanıma sahip olurlar. Öğrendikleri yabancı dil ya da dilleri başkalarına öğretirken, amaçlarını, seçimlerini, uygun öğretim stratejilerini ve yöntemlerini aldıkları eğitim çerçevesinde bilirler, örneklendirme yaparlar ve konularına hâkimdirler.
- PÇ-4Farklı kültürleri ve yapıtlarını okuyan ve izleyen etkin okurlar yaratmak: Öğrenciler, öğrenim ve edinimleri sayesinde yorumlarını oluştururlar, düşünce ve duygularını ayrıntılarıyla yazar ve etkili konuşurlar. Yazın, dil ve imgeleme önem vererek, dil ve yazın tutkunu olurlar. Yazının, duyguların dile getirilmesinde, imgelemin eğitilmesi ve gelişmesinde ne kadar önemli olduğunun ayrımındadırlar. Estetik ve etik değerin yargılanmasında kapasitelerini geliştirirler. Temel bir hak olarak dilin insancıl amaçlara yönelik etkin kullanımına, okur ve geleceğin yazarı olarak, kültür yaşamına hazırlanmaya önem verirler. Yazını, çok kültürlülük ve farklı kültürlerin dile getirilmesi olarak algılarlar.
- PÇ-5İş pazarındaki rekabet gücünü artıracak özel alan diline ait dilsel becerileri kazandırmak ve gittikçe yaygınlaşan çok dilliliği desteklemek: İçinde bulunulan koşullar, ülkenin çıkarları, kültürel ve ekonomik yapısı ve dünyanın siyasi ve ekonomik seyrine uygun olarak, öğrenciler öğrenim gördükleri yabancı dilin dışında en az ikinci bir yabancı dili yetkin olacak seviyede öğrenirler. Farklı alanlardaki iş pazarına uygun donanımla mezun olurlar. Yabancı dil ya da dilleri turizm, pazarlama, bankacılık ve finans, uluslar arası ilişkiler ve iletişim gibi alanlarda kullanırlar ve gerekli terminolojiye sahiptirler.
- PÇ-6Öğrencinin özellikle öğrenim gördüğü alanda bilgilendirmeye, açıklamaya ve eleştiriye yönelik yazılı ve sözlü metinleri kaleme almak, hazırlamak ve sunmak: Farklı metin tipleriyle ilgili kurallara, asıl amaca, imla, gramer, sözdizim ve noktalama kurallarına, sözlü bir sunumun gerekliliklerine, uygun ve zengin bir sözcük dağarcığı ilkelerine uyarak, okuyucu ya da dinleyiciyi hoşnut bırakacak söylem ve metinleri oluşturur.
- PÇ-7Üst düzeyde dil ve edebiyat öğretimini gerçekleştirmek: Amaç ne olursa olsun, dil öğrenimi yapan kişi öğrendiği dil ya da dillerin dilbilgisi kurallarını, sözdizim yapılarını bilir ve bunları başkasıyla iletişim kurarken hızlı ve ustalıkla kullanır. Akıcı ve net bir biçimde aksansız konuşur. Yazınsal bilgi ve becerileri edinmiştir, bunları kendi düşünce ve amaçları doğrultusunda kendine özgü bir biçimde anlatmasını ve bunlar hakkında fikir alışverişini bilir.
- PÇ-8Yabancı dil ve yazın becerilerinin gerekli olduğu kamu ya da özel sektöre ait yüksek derecede sorumluluk isteyen görevler için uygun beceri ve donanımları vermek: Öğrenciler, dilin ustalıkla kullanımını, araştırma ve iletişim becerilerini, iyi bir genel kültürü, geniş ve açık bir düşünce yapısını ve eleştirel bir yargıyı gerektiren tüm iş alanlarına hazırdırlar. Tercümanlık ve çeviri yapmasını bilirler.
| ÖÇ-1 | ÖÇ-2 | ÖÇ-3 | |
|---|---|---|---|
| PÇ-1 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-2 | 4 | 4 | 4 |
| PÇ-3 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-4 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-5 | 4 | 4 | 4 |
| PÇ-6 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-7 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-8 | 3 | 3 | 3 |
AKTS iş yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre | Toplam |
|---|---|---|---|
| Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme) | 16 | 4 | 64 |
| Ara Sınav 1 | 1 | 1 | 1 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Toplam iş yükü | 114 | ||
| Toplam iş yükü / 30 | 4 | ||
| Dersin AKTS kredisi | 4 | ||