İçeriğe geç

Halkalar ve Modüller

Fen - Edebiyat FakültesiMatematik

Kodu
MATB429
Yarıyılı
2026-2027 Güz Yarıyılı
Teorik
4
Uyg.-Lab
0-0
Kredi
4
AKTS
6
Dersin türü
Seçmeli
Düzeyi
Lisans
Dili
Türkçe
Ön koşul (tavsiye)
MATB313 veya MATB314
Dersi veren
Dr. Öğr. Üyesi DİLEK BAYRAK DELİCE

Dersin amacı

Cebirsel bir yapı olan modülleri tanıtmak ve incelemek.

Öğrenme çıktıları

  1. ÖÇ-12) Öğrenci bu dersin sonunda, çeşitli modülleri yapılarına göre sınıflandırabilir.
  2. ÖÇ-21) Öğrenci bu dersin sonunda, modül yapısını kavrar.

Dersin içeriği

Cebirde bazı temel kavramlar, modüller,alt-modüller, bölüm modülleri, modül homomorfizmaları, Zorn Önteoremi, modüllerde dik toplam ve dik çarpım, sonlu üretilmiş modüller, devirli modüller, modüllerde izomorfizma teoremleri, Artin modüller, Noether modüller. Klasik halka teorisi; halkalarda asal ve Jacobson köklüsü, büyükçe ve küçükçe alt modüller, yarı basit modüller ve halkalar, esaslı alt modüller ve özellikleri.

Haftalık konular

HaftaKonuÖn hazırlık / yöntem
1Cebirde bazı temel kavramlar
2Modüller, alt modüller
3Bölüm modülleri
4Modül homomorfizmaları
5Zorn Önteoremi, modüllerde dik toplam ve dik çarpım
6Sonlu üretilmiş modüller, devirli modüller
7Modüllerde izomorfizma teoremleri
8Artin modüller, Noether modüller
9Arasınav
10Artin modüller, Noether modüller
11Ayrıştırılamaz modüller, basit modüller
12Klasik halka teorisi, halkalarda asal ve Jacobson köklüsü
13Büyükçe ve küçükçe alt modüller
14Yarı basit modül ve halkalar
15Final Sınavı
16Final Sınavı

Kaynaklar ve materyaller

Ders notu
I) Kasch, F., 1982, Modules and Rings, Akademic Press inc., New York II) Hungerford, T.W.,1974, Algebra, Springer-Verlag III) Lam, T.Y.,1988, Lectures on Modules and Rings, Springer-Verlag

Değerlendirme

  • Arasınav 1 %30
  • Kısa Sınav 1 %10
  • Dönem Sonu Sınavı %60

Program çıktıları ile ilişkisi

  1. PÇ-1Bağımsız entelektüel düşünce yeteneği geliştirme
  2. PÇ-2Karşılaştığı problem veya durumlara analitik ve eleştirel bir yaklaşım getirme, benzerlik kurma ile akıl yürütme ve entelektüel düşünmeyi geliştirme
  3. PÇ-3Matematiği anlama, idrak etme ve etkili kullanma için gerekli analitik yetenekler ve perspektif geliştirme.
  4. PÇ-4Matematiğin farklı alanlarındaki bilgileri birleştirerek, bireysel ve grup çalışması ile problem çözebilme ve başka çözümler için etkin sonuçlar çıkarabilme.
  5. PÇ-5Matematiğin fiziksel ve sosyal bilimler ile ilgisini ve bu alanlardaki öneminin farkındalığını geliştirme.
  6. PÇ-6Matematiğin, kapsamının, uygulamalarının, tarihinin, problemlerinin, metotlarının ve hem bir bilim hem de entelektüel bir disiplin olarak insanlığa yararlarının kapsamlı bilgisini gösterme
  7. PÇ-7Matematiksel ifadeleri okuma, anlama, formülleştirme ve uygulama
  8. PÇ-8Matematikteki ve günlük hayattaki doğru ve yanlış ispatları ayırt edebilme.
  9. PÇ-9Semboller, matematiksel ifadeler ve grafikler kullanarak yazılı ve sözlü anlatım becerisi gösterme
  10. PÇ-10Teknolojiyi, matematiği incelemede, anlamada ve uygulamada etkin bir araç olarak kullanma.
  11. PÇ-11Tümevarım, olmayana ergi gibi yöntemleri kullanarak ya da aksiyomları ve daha önce ispatlanmış teoremleri kullanarak ispat yapabilme
  12. PÇ-12Yaşam boyu bilimsel sorgulama, öğrenme ve üretmeye eğilimli olma
ÖÇ-1ÖÇ-2
PÇ-111
PÇ-255
PÇ-355
PÇ-444
PÇ-533
PÇ-633
PÇ-744
PÇ-833
PÇ-944
PÇ-1033
PÇ-1155
PÇ-1255

AKTS iş yükü

EtkinlikSayıSüreToplam
Yarıyıl Sınavı12020
Ara Sınav 112020
Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme)16696
Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati)16348
Toplam iş yükü184
Toplam iş yükü / 306
Dersin AKTS kredisi6
Ders formu Yeni sekmede aç