Edebi Türler ve Akımlar
Fen - Edebiyat Fakültesiİngiliz Dili ve Edebiyatı
- Kodu
- İDEB103
- Yarıyılı
- 2026-2027 Güz Yarıyılı
- Teorik
- 2
- Uyg.-Lab
- 0-0
- Kredi
- 2
- AKTS
- 4
- Dersin türü
- Zorunlu
- Düzeyi
- Lisans
- Dili
- Türkçe
- Kategorisi
- Uzmanlık / alan dersleri
- Ön koşul (tavsiye)
- Yok
- Dersi veren
- Öğr. Gör. Dr. NARİN FİDAN
Dersin amacı
Ders, öğrencilere edebiyatı akademik bir açıdan anlayabilmeleri için kuramsal ve eleştirel metinlerin okunması; derslere ve seminer tartışmalarına katılım yoluyla kuramsal bilginin yanı sıra, analitik ve yaratıcı beceriler kazandırmayı amaçlar.
Öğrenme çıktıları
- ÖÇ-1Edinilen bilgiyi ve entelektüel becerileri gelecekteki akademik çalışmalara, farklı işlere ya da yaşam tecrübelerine aktarabilen, bağımsız düşünebilen öğrenciler haline gelmek.
- ÖÇ-2İngilizce bilgisini ve anlayışını artırmak; sözlü ve yazılı anlatımın yanı sıra düşünsel tartışmaların ifadesini geliştirmek;
- ÖÇ-3Tarihsel düşünebilmek ve yazılı metnin estetik boyutuyla toplumsal, kültürel ve diğer ilgili bağlamlar arasındaki ilişkiyi anlayabilmek;
- ÖÇ-4Analitik ve yorumsal perspektifler kullanarak karşıt tarihsel ve eleştirel bakış açılarını değerlendirmek ve edebiyat kuramı ve uygulaması arasındaki ilişkiyi anlamak;
- ÖÇ-5Edebi metin okumalarında eleştirel, analitik ve karşılaştırmalı bir perspektif kullanabilmek;
- ÖÇ-6Yazılı metinlerin formal ve tematik boyutları ve yazarları hakkındaki bilgiyi, toplumsal ve kültürel önemini ve edebiyat metinlerinin üretimine etkisini kavrayacak bir anlayışı edinmek;
Dersin içeriği
Üniversite müfredatı dersleri olarak somutlaştırılmış olan, edebiyatın farklı alanlarında öğrencilerin ileri aşamalarda yapacakları çalışmalar için kuramsal alt yapı oluşturmaya yönelik giriş niteliğinde bir derstir. Öğrenciler temel edebi terminolojiyi, türler ve akımlarla ilgili kuramsal ve eleştirel bakış açılarını, edebiyatın tarihselliğini ve kullanılacak araştırma metotlarını öğrenirler.
Haftalık konular
| Hafta | Konu | Ön hazırlık / yöntem |
|---|---|---|
| 1 | Giriş niteliğinde tartışma: Dersin amacı, hedefleri ve içeriği; edebi çalışmalar alanındaki edebi tür ve akımların tanımı, özellikleri ve önemi; | Ders Notları, çalışma notları |
| 2 | Edebi türler ve akımların yükselişi ve gelişimi; edebi türlerin tipolojisi; edebi akım, edebi dönem: tanı ve ayırımın dereceleri; | Ders Notları, çalışma notları |
| 3 | Edebi dönemler, hareketler ve akımlar I: Antik Çağ, Orta Çağ, Rönesans, Hümanizm, Barok, Neoklasizm; | Ders Notları, çalışma notları |
| 4 | Edebi dönemler, hareketler ve akımlar II: Romantizm, Realizm, Natüralizm, Estetizm, İzlenimcilik, Dışavurumculuk, sembolizm; | Ders Notları, çalışma notları |
| 5 | Edebi dönemler, hareketler ve akımlar III: İmgecilik, Dadaizm, Modernizm, Avantgardizm, Bilinç akışı, Postmodernizm; | Ders Notları, çalışma notları |
| 6 | Anlatı (epik) türüI: genel özellikler ve kuramsal ön hazırlıklar, türün gelişimi (antik epikten modern kurguya); | Ders Notları, çalışma notları |
| 7 | Anlatı (epik) türüII: metinsel tipoloji (roman, kısa hikâye, kısa roman, öyküşiiri); | Ders Notları, çalışma notları |
| 8 | Anlatı (epik) türüIII: metinsel düzenin temel düzenekleri (anlatım, anlatı, anlatıcı, okuyucu/dinleyici, bakış açısı, kronotop, olay örgüsü, zaman ve mekan, karakter, vb.); | Ders Notları, çalışma notları |
| 9 | Lirik tür I: genel özellikler kuramsal ön hazırlıklar, türün gelişimi; | Ders Notları, çalışma notları |
| 10 | Lirik tür II: metinsel tipoloji (ağıt, methiye, sone, drama monoloğu, vb.); | Ders Notları, çalışma notları |
| 11 | Lirik tür III: metinsel düzenin temel düzenekleri ve mecazi dil (şiirleştirme, şiir yazma kuralları, (şiirde) ölçüdüzeni, ritim, kafiye, ölçü, ton, lirisizm, betimleme, sembol, eğretileme, karşılaştırma, benzetme, paradoks, oksimoron, hitap, mübalağa, vb.); | Ders Notları, çalışma notları |
| 12 | Drama türüI: genel özellikler ve kuramsal ön hazırlıklar, türün gelişimi (antik dramadan modern absürt tiyatrosuna); | Ders Notları, çalışma notları |
| 13 | Drama türüII: metinsel tipoloji (trajedi, komedi, trajikomedi, melodrama, tarihi oyun, İtalyan komedyası, vb.); | Ders Notları, çalışma notları |
| 14 | Drama türüIII: metinsel düzenin temel düzenekleri (monolog, diyalog, sahne temsili, karakter, oyuncunun kendi kendine yaptığı konuşma (soliloquy), dönüm noktası, düğüm noktası, çözülme, perde, sahne, prolog, vb.). | Ders Notları, çalışma notları |
| 15 | Final Sınavı 1. Hafta | |
| 16 | Final Sınavı 2. Hafta |
Kaynaklar ve materyaller
- Ders notu
- Abrams, M. H. (ed.) A Glossary of Literary Terms. New York: Heinle & Heinle, 2002.
- Diğer kaynaklar
- Cuddon, J. A. The Penguin Dictionary of Literary Terms and Literary Theory. London: Penguin, 1992;Holman, C. H.; Harmon, W. A Handbook to Literature. New York: Macmillan, 1992;Fowler A. Kinds of Literature. An Introduction to the Theory of Genresand Modes. Cambridge: Harvard UP, 1982.
Değerlendirme
- Arasınav 1 %30
- Ödev 1 %20
- Dönem Sonu Sınavı %50
Program çıktıları ile ilişkisi
- PÇ-1Alanında kendine güvenen ve yetkin bilim adamı yetiştirmek: Bir konuşmaya katılabilmek için gerekli beceri ve donanımlara sahiptirler. Başkalarının ortaya koyduğu farklı bakış açılarını dikkatli ve saygılı bir biçimde dinlerler, kendi değerlendirme ve sorularını başkalarının görüşlerine ilintileyerek açık bir biçimde yaparlar. Gerektiğinde kendilerinden istenen sunum ve gösterileri hazırlar, düzenler ve gerçekleştirirler. Kendilerinden bilimsel bir çalışma ya da araştırma istendiğinde yazılı ve sözlü sunum ya da varsayımlarını ortaya koyarlar. Yazınsal söylem ve metinleri analiz etmeyi, açıklamayı ve değerlendirmeyi bilirler.
- PÇ-2Edebiyatlarıyla ilgili kariyerlerine hazırdırlar. Dilin kullanım ve işleyiş özeliklerini, sözcük ve anlam yapılarını tanırlar. Yazınsal alanda yorum ve değerlendirmelerde bulunurlar. Yazın, felsefe, siyaset ve toplumu ilgilendiren konulara eleştirel yaklaşmayı bilirler. Eleştirel düşünmeye ve yorum yapmaya önem verirler. Empati yeteneği gelişmiş ve evrensel değerleri özümsemiş kişiler olarak, konulara farklı açılardan bakabilirler.
- PÇ-3Eğitimin tüm alanlarında görev alacaklar için sözlü ve yazılı öğretim formasyonu kazandırmak: Bölümden mezun olan öğrenciler, eğitim ve öğretim alanında kendilerinden istenen dilbilgisi, konuşma, yazma, dinleme, aktarma ve iletişim kurma becerilerinde gerekli bilgi ve donanıma sahip olurlar. Öğrendikleri yabancı dil ya da dilleri başkalarına öğretirken, amaçlarını, seçimlerini, uygun öğretim stratejilerini ve yöntemlerini aldıkları eğitim çerçevesinde bilirler, örneklendirme yaparlar ve konularına hâkimdirler.
- PÇ-4Farklı kültürleri ve yapıtlarını okuyan ve izleyen etkin okurlar yaratmak: Öğrenciler, öğrenim ve edinimleri sayesinde yorumlarını oluştururlar, düşünce ve duygularını ayrıntılarıyla yazar ve etkili konuşurlar. Yazın, dil ve imgeleme önem vererek, dil ve yazın tutkunu olurlar. Yazının, duyguların dile getirilmesinde, imgelemin eğitilmesi ve gelişmesinde ne kadar önemli olduğunun ayrımındadırlar. Estetik ve etik değerin yargılanmasında kapasitelerini geliştirirler. Temel bir hak olarak dilin insancıl amaçlara yönelik etkin kullanımına, okur ve geleceğin yazarı olarak, kültür yaşamına hazırlanmaya önem verirler. Yazını, çok kültürlülük ve farklı kültürlerin dile getirilmesi olarak algılarlar.
- PÇ-5İş pazarındaki rekabet gücünü artıracak özel alan diline ait dilsel becerileri kazandırmak ve gittikçe yaygınlaşan çok dilliliği desteklemek: İçinde bulunulan koşullar, ülkenin çıkarları, kültürel ve ekonomik yapısı ve dünyanın siyasi ve ekonomik seyrine uygun olarak, öğrenciler öğrenim gördükleri yabancı dilin dışında en az ikinci bir yabancı dili yetkin olacak seviyede öğrenirler. Farklı alanlardaki iş pazarına uygun donanımla mezun olurlar. Yabancı dil ya da dilleri turizm, pazarlama, bankacılık ve finans, uluslar arası ilişkiler ve iletişim gibi alanlarda kullanırlar ve gerekli terminolojiye sahiptirler.
- PÇ-6Öğrencinin özellikle öğrenim gördüğü alanda bilgilendirmeye, açıklamaya ve eleştiriye yönelik yazılı ve sözlü metinleri kaleme almak, hazırlamak ve sunmak: Farklı metin tipleriyle ilgili kurallara, asıl amaca, imla, gramer, sözdizim ve noktalama kurallarına, sözlü bir sunumun gerekliliklerine, uygun ve zengin bir sözcük dağarcığı ilkelerine uyarak, okuyucu ya da dinleyiciyi hoşnut bırakacak söylem ve metinleri oluşturur.
- PÇ-7Üst düzeyde dil ve edebiyat öğretimini gerçekleştirmek: Amaç ne olursa olsun, dil öğrenimi yapan kişi öğrendiği dil ya da dillerin dilbilgisi kurallarını, sözdizim yapılarını bilir ve bunları başkasıyla iletişim kurarken hızlı ve ustalıkla kullanır. Akıcı ve net bir biçimde aksansız konuşur. Yazınsal bilgi ve becerileri edinmiştir, bunları kendi düşünce ve amaçları doğrultusunda kendine özgü bir biçimde anlatmasını ve bunlar hakkında fikir alışverişini bilir.
- PÇ-8Yabancı dil ve yazın becerilerinin gerekli olduğu kamu ya da özel sektöre ait yüksek derecede sorumluluk isteyen görevler için uygun beceri ve donanımları vermek: Öğrenciler, dilin ustalıkla kullanımını, araştırma ve iletişim becerilerini, iyi bir genel kültürü, geniş ve açık bir düşünce yapısını ve eleştirel bir yargıyı gerektiren tüm iş alanlarına hazırdırlar. Tercümanlık ve çeviri yapmasını bilirler.
| ÖÇ-1 | ÖÇ-2 | ÖÇ-3 | ÖÇ-4 | ÖÇ-5 | ÖÇ-6 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| PÇ-1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-2 | 2 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 |
| PÇ-3 | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 1 |
| PÇ-4 | 3 | 3 | 3 | 2 | 3 | 3 |
| PÇ-5 | 2 | 2 | 2 | 3 | 2 | 2 |
| PÇ-6 | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |
| PÇ-7 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-8 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
AKTS iş yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre | Toplam |
|---|---|---|---|
| Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme) | 16 | 4 | 64 |
| Yarıyıl Sınavı | 1 | 15 | 15 |
| Ara Sınav 1 | 1 | 5 | 5 |
| Ödevler | 1 | 5 | 5 |
| Toplam iş yükü | 121 | ||
| Toplam iş yükü / 30 | 4 | ||
| Dersin AKTS kredisi | 4 | ||